“Dòng sông” và dòng chảy biểu tượng trong văn học Việt

173 Views - (1456 chữ, 4 phút, 51 giây đọc)

Có lẽ bởi sự gắn bó và thân thuộc với mọi mặt của đời sống con người, “dòng sông” đã trở thành một đề tài lớn trong văn học Việt Nam. Bằng những rung cảm và quan sát tinh tế của người nghệ sĩ, “dòng sông” đi vào văn học với những ý nghĩa biểu tượng đa dạng và đặc sắc. Cùng Yên Văn khám phá dấu ấn của hình ảnh “dòng sông” trong văn học Việt Nam nhé!

Trong tự nhiên, dòng sông là dòng nước chảy ra biển, tương đối ổn định trên bề mặt lục địa. Từ xa xưa, dòng sông luôn được coi là cội nguồn của sự sống, gắn liền với nhiều vùng đất và nền văn minh lâu đời.

Trong văn học, dòng sông thường gắn liền với cuộc chia ly, với vẻ đẹp thiên nhiên và con người. Tùy vào câu chuyện, sông xuất hiện và gợi cho người đọc những cung bậc cảm xúc khác nhau. Đó có thể là nỗi buồn qua “sông dài”, “nước buồn thiu”… hay hoài niệm khi “sông xanh biếc”, “sông lấp loáng”,… Tùy thuộc vào phong cách riêng của mỗi người nghệ sĩ và mục đích truyền tải, hình ảnh “dòng sông” lại mang những ý nghĩa biểu tượng khác nhau. 

Yên Văn xin được trích dẫn những câu văn, đoạn thơ có sự xuất hiện của “dòng sông”Ta nhớ lại dòng “Tràng giang” đã được Huy Cận tái hiện như một biểu tượng của nỗi buồn:

Nắng xuống, chiều lên, sâu chót vót
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

Hai câu thơ vẽ nên một khung cảnh không gian ba chiều rộng lớn: có chiều cao của “nắng xuống”, “chiều lên”, có chiều rộng của “trời” và chiều dài của “sông”. Không gian bao la càng khiến cho hình ảnh “bến cô liêu” thêm phần lạc lõng, u sầu và vô định.

Tìm hiểu thêm về sông Hồng – con sông xuất hiện trong bài “Tràng giang” (Nguồn: Youtube)

Khác với Huy Cận, “dòng sông” đi vào thơ của Thâm Tâm với ý nghĩa tượng trưng cho sự tiễn biệt.

Đưa người ta không đưa qua sông,
Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
Bóng chiều không thắm không vàng vọt,
Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?

Trong đời sống của người Việt Nam, con sông như một ranh giới, một vành đai bao phủ và che chở mỗi vùng đất. Có lẽ bởi vậy mà con sông, bến nước được coi là địa điểm gặp gỡ của những cuộc tiễn biệt. Hòa vào tâm trạng bịn rịn, xao xuyến của cuộc chia ly, cảnh vật cũng man mác, nhạt nhòa, chẳng còn vẻ rạng rỡ và tươi sáng.

Nếu Huy Cận và Thâm Tâm nhìn nhận dòng sông trong nỗi sầu thẳm thì đối với Tế Hanh, “dòng sông” lại gắn liền với dòng hoài niệm:

Quê hương tôi có con sông xanh biếc
Nước gương trong soi tóc những hàng tre
Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
Tỏa nắng xuống dòng sông lấp loáng

Dòng sông nước trong như gương soi, hòa với cảnh hàng tre đôi bờ đã là một hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam. Làn nước xanh lấp lánh trong nắng, lưu giữ những kí ức của thời tuổi trẻ gắn bó với quê hương, làng xóm đã khắc sâu trong tâm thức của nhân vật trữ tình.

dòng sông

Sông Trà Bồng ở Quảng Ngãi – quê hương của nhà thơ Tế Hanh (Ảnh: Internet)

Hình ảnh “dòng sông” cũng khơi nguồn sáng tạo cho tấm thiệp “Biết Ơn” của Yên Văn, được gợi cảm hứng từ Trường ca “Mặt đường khát vọng”:

Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi
Chẳng mang một dáng hình, một khao khát, một lối sống ông cha
Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy
Những cuộc đời đã hoá núi sông ta

Bức tranh thiên nhiên vừa hùng vĩ, giản dị, bình yên, gợi nhắc về sứ mệnh, trách nhiệm của tuổi trẻ đối với đất nước, chất chứa bao cảm xúc tự hào, biết ơn. Bài thơ như một lời nhắc nhở, rằng từng tấc đất ta đang đứng, từng khung cảnh ta đang ngắm nhìn đều thấm nhuần lịch sử, truyền thống và hình bóng của thế hệ cha ông ta.

Để phân tích ý nghĩa của một hình tượng nghệ thuật, bạn không chỉ cần tích lũy vốn từ vựng “đủ dùng” mà còn cần rèn luyện một trí tưởng tượng phong phú và những góc nhìn đa chiều. Yên Văn nhắn bạn rèn luyện thói quen đọc lành mạnh, dành thời gian quan sát và trực tiếp trải nghiệm cuộc sống nhé! Hi vọng gợi ý này sẽ hữu ích cho bạn trong việc trau dồi kĩ năng viết!

“Dòng sông” với những tầng nghĩa đa chiều, đã trở thành một hình tượng nghệ thuật lớn trong văn học Việt Nam. Bạn đừng ngần ngại chia sẻ cho Yên Văn những lời văn, câu thơ có hình ảnh “dòng sông” và phát hiện của bạn về ý nghĩa biểu tượng đó nhé!

Đội ngũ Yên Văn

Nếu bài viết hữu ích, đừng ngại bấm chia sẻ đề nhiều người cùng đọc bạn nhé!

thiệp văn học

Bộ sưu tập mới nhất

Bộ sưu tập Đồng Hành

BST "Đồng Hành" với 8 tấm thiệp từ 8 trích dẫn đắt giá sẽ giúp bạn "mượn thơ tỏ lòng". Đó là những câu chúc mừng sinh nhật, mừng thành công; những lời tri ân, an ủi; những lời yêu thương ngọt ngào hay lời nhắn trước khi chia xa...

Học liệu tinh gọn

Từ những nhân vật văn học và câu chuyện thú vị, học liệu của Yên Văn sẽ cùng bạn rút ngắn khoảng cách giữa văn chương và thực tiễn cuộc sống, đồng thời cải thiện kỹ năng viết thật hiệu quả!

Thư viện số

Chuỗi bài hướng dẫn học tập cùng Yên Văn sẽ giúp các bạn tìm ra cách học phù hợp nhất với bản thân và học tập đạt hiệu quả cao nhất.

Hoạt động xã hội

Chuỗi bài hướng dẫn học tập cùng Yên Văn sẽ giúp các bạn tìm ra cách học phù hợp nhất với bản thân và học tập đạt hiệu quả cao nhất.

Kết nối với Yên Văn

Hãy chia sẻ một đoạn thơ/trích dẫn đắt giá trong văn học với Yên Văn nhé!

Leave a Reply

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *