Trí nhớ tốt cần cho mọi công việc, điều đó chắc hẳn bạn đã nghe đến nhàm tai! Riêng đối với nhà văn, trí nhớ của họ không chỉ tốt mà còn có những đặc trưng rất riêng biệt. Còn nhớ ông Seamus Heaney, nhà thơ lớn của Ireland đoạt giải Nobel văn học từng chia sẻ:
Memory has always been fundamental for me. In fact, remembering what I had forgotten is the way most of the poems get started. - Đối với tôi, trí nhớ là nền tảng. Việc nhớ lại những gì đã quên chính là cách để tôi bắt đầu viết một bài thơ.
Chỉ cần là thí sinh vừa tham gia #MuônSắcQuêHương hoặc là một người không chép văn mẫu, bạn sẽ nhận ra mỗi bài viết là một vùng ký ức. Nhà văn viết tác phẩm thì trải nghiệm và vốn sống còn dồi dào hơn thế! Và để có được nguồn chất liệu ấy, nhà văn chắc chắn phải có trí nhớ tốt. Vậy nên nhiều sách lý luận văn học từng khẳng định, trí nhớ tốt cũng là một trong những “tư chất nghệ sĩ của nhà văn”.
Trí nhớ của nhà văn rất đặc biệt. Khác với ghi nhớ thông tin là các công thức hay con số theo những quy ước rõ ràng thì nhà văn lại ghi nhớ cảm xúc, cảm giác, ấn tượng có được từ trải nghiệm riêng. Những xúc động đó trừu tượng và mang tính cá nhân vô cùng. Nhà văn không chỉ ghi nhớ bằng khối óc mà bằng cả con tim, gìn giữ kí ức trọn vẹn như bản thân vẫn đang sống trong những xúc động ấy.
Bạn có tò mò trí nhớ đã xuất hiện và đóng vai trò như thế nào trong việc sáng tác của các nhà văn? Yên Văn sẽ gợi ý cho bạn nhé!
1. Trí nhớ là không gian lưu trữ
Những ấn tượng về thế giới chính là chất liệu để từ đó nhà văn tạo nên tác phẩm nghệ thuật. Nhà văn không đợi đến lúc có cảm hứng mới đi tìm chất liệu, họ sử dụng chính những kí ức của mình để hỗ trợ cho việc phát triển ý tưởng nghệ thuật, từ đó đặt bút viết và tạo nên một tác phẩm.
Bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh được sáng tác vào giai đoạn đầu kháng chiến chống Mỹ, thời điểm nhà thơ đang ở ngưỡng tuổi thanh niên. Vào vai người lính hành quân xa, tiếng gà trưa khi dừng chân bên xóm nhỏ đã tạo nên nguồn cảm hứng nghệ thuật. Khi ấy ký ức tuổi thơ yên bình bên bà chính là những chất liệu thôi thúc nhà thơ phát triển ý tưởng:
Trí nhớ là không gian lưu trữ
Liên hệ tới lứa tuổi, hoàn cảnh và cương vị mới – một người lính đang chiến đấu vì quê hương, Xuân Quỳnh nâng tầm tình cảm gia đình lên những nhận thức sâu sắc về quê hương, Tổ quốc.
2. Trí nhớ là màng lọc thông tin
Ghi nhớ là giai đoạn cuối cùng của quá trình thu thập chất liệu phục vụ việc viết. Nếu quan sát đã là sự chọn lọc chủ động những ấn tượng thì khi đưa vào trí nhớ, nhà văn phải tiếp tục phải nghiền ngẫm và sàng lọc lại. Những gì cô đọng, sâu sắc nhất mới được lưu trữ cuối cùng. Trí nhớ tốt không phải sự ghi nhớ ôm đồm, đồ sộ mà là sự ghi nhớ có chọn lọc, nhớ những cái đáng nhớ. Đặc biệt, kí ức phải giữ được sự toàn vẹn, không bị thêu dệt, ảnh hưởng bởi thời gian hay cuộc đời.
Khi nhớ về ngày khai trường, trong tâm trí ta hiện hữu hàng vạn các hình ảnh, thông tin, cảm xúc khác nhau. Trong tác phẩm “Tôi đi học” của Thanh Tịnh,mặc dù “hồi ấy tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết”, nhưng ông vẫn viết về những kí ức trong sáng, sâu sắc, tiêu biểu nhất, tạo nên thành công của tác phẩm.
Ông nhớ sự lạ lẫm đột ngột của cảnh vật vốn xuất phát từ sự thay đổi trong tiềm thức đứa trẻ: “Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học.”
Ông nhớ rõ nỗi lo lắng và rụt rè của những em học sinh lần đầu tới trường: “Họ như con chim con đứng trên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ. Họ thèm vụng và ước ao thầm được như những học trò cũ, biết lớp, biết thầy để khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ.”
Trí nhớ là màng lọc thông tin
Mặc dù tác phẩm ra đời khi ông đã ngoài 30, vốn sống đã phong phú nhưng ông vẫn giữ trọn vẹn những hồi ức trong sáng ấy, cùng người đọc quay lại ngày tựu trường đầu tiên để được một lần nữa ngây ngô, vô lo như thế. Nếu không có một trí nhớ tốt, Thanh Tịnh đã không thể diễn tả chi tiết và lay động tâm hồn người đọc đến vậy.
Ghi nhớ nằm lòng những kí ức sinh động đòi hỏi sự sâu sắc trong chính trải nghiệm. Hiện tại rồi sẽ trở thành hồi ức, nếu bạn muốn nhớ thật kỹ, thật lâu, hãy sống ngày hôm nay trọn vẹn và đong đầy cảm xúc.
Cuộc thi “Muôn Sắc Quê Hương” đã nhận được rất nhiều những bài viết cảm xúc với các kí ức rất sinh động, chi tiết. Điều đó thể hiện trí nhớ của các bạn rất tốt đó! Dù câu chuyện quê hương có vui hay buồn, ta cũng đã sống và cảm nhận rất chân thành, sâu sắc và lan tỏa được cảm xúc ấy cho biết bao người đọc.
Mời các bạn tìm hiểu 2 cuốn học liệu tinh gọn của Yên Văn (tính đến tháng 6 năm 2024).
📗 Văn học cách mạng – Theo dấu ước mơ | Giá: 139.000đ
Sách tích hợp kiến thức văn học và lịch sử, giúp mở rộng từ vựng tiếng Việt và rèn luyện kỹ năng viết NLXH. Đọc thử: https://tinyurl.com/ht01read
📗 Theo chân văn học – Đi dọc Việt Nam | Giá: 139.000đ
Sách tích hợp kiến thức văn học và địa lý, giúp mở rộng từ vựng tiếng Việt và rèn luyện kỹ năng viết văn thuyết minh.
📌 Đọc thử: https://tinyurl.com/ht04read
📌 Đặt mua sách qua Shopee: https://shopee.vn/yenvanofficial
📌 Đặt mua sách qua GG Form: https://tinyurl.com/yenvanprinted
Đội ngũ Yên Văn
